GEO nedir, ve ne kadarı aslında SEO’dur?

GEO (Generative Engine Optimization), bir web sitesini bağlantı listeleyen arama motorlarına değil, doğrudan cevap veren sistemlere okutma işidir: ChatGPT, Claude, Perplexity, Gemini ve Google’ın yapay zekâ özetleri. Aynı konu AEO, yapay zekâ SEO’su ya da yapay zekâ görünürlüğü diye de satılıyor. Hiçbiri standart bir terim değil.

Arkasındaki gözlem gerçek. Eskiden bir sorgu yazıp on bağlantıya bakan insan, artık soruyu soruyor ve içinde iki üç kaynak adı geçen bir paragraf okuyor. O kaynaklardan biri değilseniz sıralamada gerilemediniz — cevabın içinde hiç yoksunuz, ve bunu size söyleyen bir panel yok.

Gerçekten SEO’dan farklı olan kısım

Tek bir şey, ve gerisi hep ondan çıkıyor: asistan sayfanızı tarayıcı olmadan okur. Düz bir HTTP isteği atar, geleni alır; JavaScript’i beklemez, çerçevenizi çalıştırmaz, çerez bandınızı kapatmaz, sayfayı kaydırmaz. Googlebot sayfayı işler. Yapay zekâ tarayıcılarının çoğu işlemez.

Bu tek fark, konudaki bütün yeni arıza biçimlerini üretiyor. Sayfanız tarayıcıda kusursuz görünebilir, hız ölçütlerini geçebilir, aramada iyi sırada olabilir — ve asistana boş bir div olarak ulaşabilir.

Sayfanın tamamını değil, bir parçasını okur

Getirim sistemi modele bütün sayfanızı vermez. Sayfayı birkaç yüz jetonluk parçalara böler ve soruyla eşleşen bir iki parçayı verir. Model sizin hakkınızda ne söylüyorsa o parçadan yazar: üstündeki başlık, önceki paragraf ve yukarıda yaptığınız tanım olmadan.

Bunun gerçek sayfalara ne yaptığını ölçtük. Getirim sisteminin böldüğü gibi bölünen 261 sitede, ortanca sayfa 11 parça üretti. Bunların 23 of 261 (9%) tanesinde parçaların çoğunluğu içerik değil gezinme öğesiydi — menüler, alt bilgiler ve çerez uyarıları, dilimlenip modele içerikmiş gibi sunuluyor.

Tasarımın apaçık yaptığı şeyi çıkaramaz

Plan adının yanında büyük puntoyla duran bir fiyat insan için tek bir anlam taşır, ayrıştırıcı için birbiriyle ilgisiz üç metin parçasıdır. Yapılandırılmış verinin “SEO için iyi olur” olmaktan çıkıp, asistanın tekrarlayacağı bilgi ile tekrarlamaya cesaret edemeyeceği bilgi arasındaki fark hâline geldiği yer burası.

Bu yüzden bir alıcının sorduğu soruları 292 halka açık siteye sorduk ve her sayfanın cevabı makine okunur biçimde belirtip belirtmediğini, metin ya da yerleşimle ima edip etmediğini, yoksa hiç bulunmadığını kaydettik:

Bu 292 işletmenin 172 tanesinin ne sattığını, 149 tanesine nasıl ulaşılacağını bir asistan söyleyemezdi. “Zor buldu” değil — cevap, makinenin okuyabileceği hiçbir yerde yoktu. Bunlar küçük ya da bilinmeyen şirketler de değil.

İzin ayrı bir karar, ve çoğu site onu kazara veriyor

Üçüncü gerçek fark: yapay zekâ tarayıcıları reddedilebilir, ve çoğunlukla kimse istemeden reddediyor. “Yapay zekâ botlarını engelle” neredeyse her zaman “yazdıklarımla model eğitilmesin” anlamında söyleniyor. Aynı robots.txt satırı çoğu kez size müşteri getirecek tarayıcıyı da engelliyor, ve bunlar tamamen farklı iki karar.

Bunun SEO’da karşılığı yok: orada tek bir Googlebot var ve onu engellemek açıkça hata. Burada farklı işler yapan onlarca tarayıcı var ve her birini engellemenin bedeli farklı.

Yeni isimle satılan eski kısım

Büyük kısmı, ve bu bir eleştiri değil. GEO tavsiyelerinin çoğu, doğru uygulanmış sıradan teknik SEO ve içerik işi. Hangi kısmın böyle olduğunu bilmek önemli, çünkü muhtemelen zaten yaptınız ve ikinci kez para ödemenize gerek yok.

• Net başlıklar, gerçek başlık hiyerarşisi, sayfa başına tek konu. Yirmi yıldır doğru olan şey; şimdi ayrıca sayfanızdan alınan bir parçanın tek başına anlaşılıp anlaşılmayacağını belirliyor.
• Yapılandırılmış veri. Schema.org işaretlemesi zaten zengin sonuç almanın yoluydu. Aynı işaretleme, farklı bir tüketici tarafından farklı bir sebeple okunuyor.
• Sunucuda oluşturma. Tek sayfa uygulamalar var olduğundan beri arama için tavsiye ediliyordu. Bedeli artık daha ağır, çünkü yapay zekâ tarayıcılarının çoğu sayfayı hiç işlemiyor.
• Hızlı, araya girmeyen sayfalar. Aynı tavsiye, iki kısaltmadan da eski.
• Gerçekten kaynak gösterilmeye değer olmak. Söyleyecek özgün bir şeyin yerini hiçbir teknik tutmuyor.

Dürüst özet: teknik SEO’nuz iyiyse, iyi bir GEO’nun yaklaşık dörtte üçünü zaten yapmışsınızdır. Kalan dörtte bir yukarıdaki kısım — tarayıcısız oluşturma, parçalara bölünmeye dayanma, bilgileri makine okunur biçimde söyleme, ve tarayıcı izinlerini bilerek verme.

Kimsenin size satamayacağı şey

Satın alınacak bir sıralama, doldurulacak bir başvuru formu, ve bir asistana sizi kaynak gösterttirmenin yolu yok. Aylık ücretle “sizi ChatGPT’ye sokacağını” söyleyen biri, kontrol edemediği bir sonucu tarif ediyor.

Özellikle iki iddiaya güvenmeyin. “llms.txt yayınlayın, ChatGPT’de çıkarsınız.” Büyük asistanların hiçbiri o dosyayı okuduğunu açıkça taahhüt etmedi; yayınlamak ucuz ve makul, ama bir kanal değil. “Ayda N kez kaynak gösterileceksiniz.” Model işletmecileri dışında kimse o akışı göremiyor, ve hiç kimse onu yönetmiyor.

Dürüstçe söz verilebilecek olan giriş tarafı: sayfalarınız eksiksiz ulaşsın, ne sattığınızı ve ne kadara sattığınızı makinenin alabileceği biçimde söylesin, parçalara bölünmeye dayansın, ve sizi kaynak gösterecek tarayıcılar kapıda geri çevrilmesin. Kontrolünüzdeki her şey bu, ve çoğu site bunu yapmıyor.

Nerede olduğunuzu nasıl anlarsınız

1. Kendi sayfanızı tarayıcısız, bir tarayıcının aldığı gibi çekin: curl -sL https://alanadiniz | wc -c, sonra geleni okuyun. Sayfanızın metni orada yoksa listenin gerisi henüz önemli değil.
2. robots.txt dosyanızı okuyun ve tarayıcı tarayıcı hangilerini reddettiğinizi çıkarın. Cevap motorları ile eğitim tarayıcıları ayrı kararlar.
3. En önemli sayfanızı seçin ve herhangi bir paragrafından, gerisi olmadan, bir yabancının sizin hakkınızda ne söyleyebileceğini sorun.
4. Fiyatınızın, konumunuzun ve iletişim bilgilerinizin yalnızca tasarımda değil, bir ayrıştırıcının bulabileceği bir yerde de var olup olmadığına bakın.
5. Bir asistana kendi alanınızı sorun ve kimleri saydığına bakın. Sıralama raporu değil, ama çıkış tarafına dair elinizdeki tek bakış.

Bunların ilk dördü bir taramanın otomatikleştirdiği şey. Tek seferde tarayıcısız çeker, robots.txt dosyanızı adı geçen her yapay zekâ tarayıcısına karşı tek tek çözer, sayfanızı getirim sisteminin böleceği gibi parçalara ayırır, ve neyin sağ kaldığını — her düzeltmenin kaç puan geri kazandırdığına göre sıralayarak — raporlar.