Sayfanızı kimse okumuyor, bir parçasını okuyor

Yapay zekâ tarafından okunmak üzerine yazılanların neredeyse tamamı çekme adımında biter. Tarayıcı içeri girebiliyor mu, içerik HTML’de mi, yapılandırılmış veri var mı. Bunların hepsi önemlidir ve hepsi işin ilk yarısıdır. İkinci yarı, sayfa içeri girdikten sonra ona ne olduğudur ve gerçekten iyi yazılmış pek çok metin sessizce orada kaybeder.

Şekli şöyle: bir erişim sistemi sayfanızı saklamaz. Sayfanızı birkaç yüz tokenlik parçalara böler, her parçayı ayrı ayrı saklar ve biri soru sorduğunda en alakalı görünen iki üç parçayı bulur — sizinkini kırk başka siteden gelenlerin yanında — ve bunları modele verir. Cevap o parçadan yazılır. Sayfadan değil. Sayfanızın geri kalanı hiç odada değildi.

Kaynak gösterilip gösterilmeyeceğinizi belirleyen soru “bu sayfa iyi mi?” değildir. “Bu sayfanın 300 tokenlik herhangi bir dilimi tek başına iyi mi?” sorusudur.

Bir sayfa bölünmeyi üç şekilde geçemez

1. Arkasında hiçbir şey olmayan zamir

Ürünü ilk paragrafta tanıtırsınız, sonra herkesin yapacağı gibi doğal biçimde yazmaya devam edersiniz. Dört yüz kelime sonra bir bölüm şöyle başlar:

Ayda 29 avroya mal olur ve ücretsiz pakettekilerin tamamını artı taramayı içerir.

Baştan okununca bu cümle açık ve iyi yazılmıştır. Tek başına getirildiğinde ise adı konmamış bir şeyin adı konmamış bir alıcıya 29 avroya mal olduğunu söyleyen bir cümledir. Bu parçayı eline alan ve “X kaç para?” diye sorulan bir model, cümlenin X hakkında olduğunu güvenle söyleyemez — söylemez de: parçasında adı geçen rakibinizi kullanır.

2. Sayfanın başka bir yerine yapılan atıf

“Yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi.” “Önceki bölüme bakınız.” “Aşağıdaki adımlar.” Bunların her biri, bölünmeden sonra dizinde bambaşka bir yerde duran başka bir parçayı işaret eder. Baştan sona okuyan biri için görünmezdirler; yalnızca o okuyucu, erişim sisteminin attığı parçayı elinde tuttuğu için anlaşılırlar.

3. Bölünecek yeri olmayan sayfa

En yaygın ve en kolay düzeltilebilen sorun budur. Bölücü, başlıklardan böler ve başlık yolunu her parçanın içine taşır; yani gerçek başlıkları olan bir sayfa bedavaya bölünebilir hâle gelmiştir. En üstte tek bir başlığı olan uzun bir sayfanınsa bölünecek yeri yoktur, bu yüzden rastgele bölünür ve ilkinden sonraki her parça hiçbir etiket taşımadan gelir.

Bir de yazımla ilgili olmayan dördüncü şey var

Menüleriniz de bölünür — menü olarak işaretlenmemiş olanlar. <nav>, <header>, <footer> veya <aside> içindeki her şey mobilya olarak tanınıp dışarıda bırakılabilir ve iyi kurulmuş bir sitede bırakılır da. Gerisi serbest: düz bir <div> içindeki dil değiştirici, yazının içindeki ilgili bağlantılar bloğu, liste ögelerinden kurulmuş dev menü. Bunların her biri saf bağlantı metninden oluşan bir parçaya dönüşür, dizine girer, getirilebilir ve hiçbir şeye cevap vermez. Kötü yazılmış değildir, sadece içerik değildir — ama içerikle aynı bütçeyi harcar.

Bu, gerçek web’de nasıl görünüyor?

2026-09-06 tarihinde 292 tanınmış halka açık sitede bölünmeyi çalıştırdık — her siteden tek sayfa, ana sayfa; başlık farkında bir erişim hattının böldüğü gibi bölüp her parça için “yalnızca bu parçayı gören biri neyle ilgili olduğunu anlar mıydı” diye sorduk. Bunların 261 tanesinde bölünecek kadar içerik vardı.

Ortancayı, bizim işimize gelmediği yerde bile açıkça söylemek gerekir: ortanca tanınmış ana sayfa bölünmeyi geçiyor — içeriğinin %100’i tek başına duruyor. Bunlar editörü olan ünlü şirketler ve ön sayfaları kısa, bol başlıklı ve göz gezdirilsin diye yazılmış; yani tam da iyi bölünen biçim. Ana sayfanız buna benziyorsa bu sizin sorununuz değil.

Asıl mesele kuyrukta ve kuyruk küçük değil: bu sayfaların 17 of 261 (7%) tanesinde içeriğin beşte üçünden azı alıntılanabilir bir parçada kalıyor, 23 of 261 (9%) tanesi bölündükten sonra yarısından fazlası gezinmeden ibaret ve 5 of 261 (2%) tanesinde hiç düzyazı parçası yok — her parçası başka bir yeri gösteren bir bağlantı listesi.

Üstelik ana sayfa, bir sitenin en kolay sayfasıdır. Bir asistana asıl sorulan sayfalar — uzun anlatım, belgelerin bir bölümü, bir hafta uğraştığınız yazı — paragrafları önceki paragraflara atıf yapan sayfalardır ve bu örneklemde yoklar. Kontrolü ön sayfanızda değil, onlardan birinde çalıştırın.

Dürüst bir uyarı, çünkü bu konu kimsenin ölçmediği kendinden emin iddialarla dolu. Her erişim hattı biraz farklı böler: pencere değişir, bazıları parçaları üst üste bindirir, bazıları daha çok üstveri taşır. Değişmeyen şey, modelin sayfayı değil bir parçayı gördüğüdür. Bu yazının sonundaki yapısal tavsiye o farkların hepsinden sağ çıkar ve simülasyonumuzun belirli bir seçim yaptığı yerde — başlıklardan böl, başlık yolunu taşı, yaklaşık 300 tokende kes — bu seçim yazılıdır, itiraz edebilirsiniz.

Peki ne yapmalı?

1. Her bölüme konusunu adıyla söyleyen bir başlık verin. “Genel bakış” ve “Ayrıntılar” değil — birinin arayacağı kelimeler. İşin çoğunu bu tek değişiklik yapar, çünkü bölücünün böldüğü ve parçanın içine taşıdığı şey budur.
2. Her bölüme zamirle değil, özneyle başlayın. “Ayda 29 avro” yazacağınız yerde “AXRAY ayda 29 avro” yazın. Baştan sona okuyan birine biraz daha resmî gelir; herkes için doğru okunur.
3. Çapraz atıfları silin ya da yerine şeyin kendisini koyun. “Yukarıda görüldüğü gibi” yerine sayının kendisi. “Önceki bölüme bakınız” yerine bir bağlantı — o bölünmeden sağ çıkar.
4. Gezinmeyi <main> dışında tutun. <nav>, <header>, <footer> ve <aside> işaretlerinin içindeki her şey mobilya olarak tanınıp dışarıda bırakılabilir. İçeriğinizin ortasındaki düz bir <div> içindeki şey bırakılamaz.
5. Gerekli olan bilgiyi, ona ihtiyaç duyan bölümde tekrar edin. Kendi adınızı, fiyatınızı veya konumunuzu bölüm başına bir kez tekrarlamak, sayfayı bütün okurken gereksiz gelir. Alıntılanabilir olmakla olmamak arasındaki fark budur.

Kendi sayfanızda bunu nasıl görürsünüz?

Rapor her parçayı, altında durduğu başlığı ve herhangi birinin neden tek başına duramadığını gösterir. Terminalden tek komut:

Copynpx axray-cli siteniz.com --json | jq '.retrieval | {chunks: (.chunks | length), standalone: .score, navigation: .navigationShare}'

Bunların hiçbirinde bir dil modeli yer almaz. Her karar sayfanın yapısından gelir — bir parçanın üstündeki başlık, ilk cümlesinin nasıl başladığı, kendi dışındaki bir şeyi işaret edip etmediği — ki sonucu tekrarlanabilir kılan ve inanmak zorunda olduğunuz bir şey değil itiraz edebileceğiniz bir şey yapan da budur.